24h

Bốn không

6 giờ 30 sáng 18/9, tại công trình xây dựng nhà ở tư nhân trên đường Kha Vạn Cân (phường Linh Trung, quận Thủ Đức, TPHCM), 6 công nhân thuộc Công ty TNHH xây dựng TT (trụ sở tại quận 2) đã có mặt, bắt đầu ngày làm việc. Hải (28 tuổi, ngụ quận 9) nói, thời gian làm việc từ 7 giờ sáng đến 17 giờ chiều. Buổi trưa chỉ được nghỉ hơn một tiếng. Những ngày cao điểm, dịp cuối năm, công nhân làm việc đến 9 giờ đêm để kịp bàn giao nhà.

“Gọi công nhân cho oai chứ có khác gì thợ hồ bên ngoài đâu anh. Tụi em không được ký hợp đồng lao động, làm quần quật, cuối tuần nhận lương một lần, không biết cuốn sổ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp trông như thế nào. Bảo hiểm y tế thì mình tự mua chứ công ty không lo. Lương khoảng 200.000 - 250.000 đồng/người/ngày (tùy thợ chính hay phụ), thấp hơn mấy ông thầu bên ngoài nhưng bù lại, công việc đều hơn”, Hải nói.

Thắng (24 tuổi, ngụ quận Phú Nhuận) kể: Em tốt nghiệp trường Cao đẳng Điện lực TPHCM. Theo giới thiệu của người quen, em vào làm nhân viên giao nhận cho một công ty TNHH, văn phòng cũng là nhà riêng của ông giám đốc đặt trên đường Lê Trọng Tấn (quận Tân Phú). Công ty chỉ có bốn người gồm vợ chồng giám đốc, chị kế toán là bà con bên vợ của giám đốc và em. Công việc của em là lái xe, lương 6 triệu đồng/tháng, được bao cơm trưa.

Ông chủ bảo công ty gia đình, khỏi ký hợp đồng lao động. Em đang cần việc nên đồng ý. Tuy là nhân viên công ty nhưng em có cảm giác mình không khác chị osin trong nhà ông chủ vì bị sai làm những chuyện lặt vặt. Thằng con chê cơm, ổng sai em đi mua phở.

“Khổ nỗi, vợ chồng ông chủ cãi lộn hoài. Một hôm, bả đùng đùng nổi giận, sai em lái xe đưa đến nhà chị gái chơi. Từ chối khéo thì bả nói em theo phe ông chủ, dọa đuổi việc. Đành chiều ý bả. Đến khi quay lại công ty thì bị ông chủ đuổi ra đường vì tội thân mật trên mức bình thường với bà chủ vì không ký hợp đồng nên em không được nhận tiền nghỉ việc”, Thắng kể. 

Vi phạm quyền lợi người lao động

Tại hội thảo “Việt Nam trong bối cảnh kinh tế mới: Vấn đề về lao động và doanh nghiệp nhỏ và vừa”, do Ủy ban Kinh tế của Quốc hội tổ chức tại TPHCM ngày 18/9, nhiều chuyên gia cảnh báo về tình trạng người lao động trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa bị xâm hại đến quyền lợi. Theo ông Lê Văn Kiệm, đại diện Liên đoàn Lao động TPHCM, trong số 9,5 triệu lao động đang làm việc tại khu vực này, chỉ 25% được đào tạo nghề. Ngay cả đội ngũ chủ DN NVV hạn chế về trình độ, ít quan tâm đến việc trang bị kiến thức quản trị, nhận thức về pháp luật còn hạn chế.

“Chế độ sử dụng, đãi ngộ người lao động thiếu minh bạch, đặc biệt là trong các DN NVV. Nhiều DN thậm chí vi phạm các chế độ hợp đồng lao động, tiền lương, tiền thưởng, an toàn lao động, bảo hiểm xã hội, chế độ thôi việc… của người lao động”, ông Kiệm nói.

Theo khảo sát của ông Phạm Minh Thái, đại diện Trung tâm Phân tích và Dự báo, tỷ lệ các DN tham gia đóng các loại bảo hiểm cho người lao động chỉ chiếm khoảng 65-70%.

Vụ việc tàu cá BV-97799 -TS bị nổ bình gas, khiến cả con tàu chìm trên biển cách Côn Đảo (Bà Rịa - Vũng Tàu) 25 hải lý đã gây nên một hậu quả quá đau lòng: 18 ngư dân bị hất tung xuống biển, trong đó chỉ có 3 ngư dân được cứu sống.

Vụ việc này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về an toàn cháy nổ khi sử dụng gas trên biển - vấn đề vốn bị các ngư dân rất "coi thường", lơ là.

Tại Cảng cá Hòn Rớ (TP Nha Trang), trưa ngày 19/9, hàng loạt tàu cá ghé cảng lấy nhiên liệu hoặc nhập hải sản. Theo quan sát của PV Dân trí, đa phần các tàu cá đều trang bị các bình gas loại 12kg để sử dụng cho việc nấu ăn trên biển. Các bình gas thường được cột thành "chùm" trên ca bin tàu, phơi sương phơi nắng, có bình đã bị hoen gỉ do tiếp xúc nhiều với nước biển.

Tại tàu cá KH-95555-TS, một ngư dân trên tàu cho biết tàu thường mang theo 6 bình gas loại 12kg trong mỗi chuyến biển. Tàu cá này gắn ở cuối đuôi trần ca bin 2 bình để sử dụng và 4 bình cất trong tủ. Hai bình gas đang sử dụng bị phơi mưa nắng, không có bất cứ thứ gì che chắn, bảo vệ nên không đảm bảo an toàn.

Trong khi đó, tàu cá KH-99344-TS thì dùng một tấm vải bạt căng ngang để che cho các bình gas nằm trên ca bin. Khi đề cập đến vụ nổ bình gas mới đây của tàu cá ở Bà Rịa Vũng Tàu, một ngư dân trên tàu cá này thờ ơ nói rằng những sự việc như thế là “rất hi hữu và rất ít xảy ra”.

Tương tự, tàu cá QNg-92201-TS đang neo đậu tại cảng Hòn Rớ cũng có 4 bình gas nằm “trần trụi” trên ca bin. Ngư dân Trần Dách (TP Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi), thuyền trưởng tàu cá cho rằng sở dĩ các tàu cá đưa bình gas lên ca bin là để đề phòng các sự cố gas rò rỉ trong hầm kín.

“Nếu để gas ở trong ca bin, gần buồng máy thì rất nguy hiểm, bởi khi xảy ra xì gas thì máy đang chạy sẽ tắt do sức ép. Còn để ở trên ca bin nếu xảy ra xì gas thì mình chạy lên vặn lại”, ông Dách phân trần.

Còn ngư dân Trần Minh Vương, thuyền viên tàu cá nói trên cho rằng nếu để gas ở phía sau buồng lái sẽ rất dễ xảy ra cháy nổ. “Đã có nhiều trường hợp do rung lắc nên bình gas rơi xuống khoang máy đang chạy dẫn đến cọ xát rồi phát nổ. Ở phía sau ca bin, anh em trên tàu hay hút thuốc nên cũng rất nguy hiểm nếu để bình gas ở gần đó”, ngư dân Vương nói thêm.

Liên quan đến vấn đề này, ông Võ Khắc Én, Chi cục phó Chi cục Khai thác & Bảo vệ nguồn lợi thủy sản tỉnh Khánh Hòa, cho biết, hàng năm Chi cục đều có các cuộc kiểm tra về việc trang bị các thiết bị cứu sinh, chống chìm, bình chữa cháy… trên các tàu cá của ngư dân. Theo ông Én, một số tàu cá địa phương lân cận như Quảng Ngãi, Bình Định… khi ghé vào Nha Trang đã từng xảy ra nổ bình gas, nhưng hiện tỉnh Khánh Hòa chưa ghi nhận trường hợp nào.

“Khoảng 20 năm trở lại đây ngư dân bắt đầu chuyển sang dùng gas trên tàu cá để nấu ăn. Khi mua ga để sử dụng trên biển, bà con ngư dân lưu ý là mua ở những tiệm lớn, có uy tín, bình ga không hư hỏng, gỉ sét… Bà con không nên mua gas ở những cơ sở nhỏ lẻ, trôi nổi, san chiết ga trái phép… vì như thế sẽ không đảm bảo an toàn khi sử dụng”, ông Én khuyến cáo.

Theo Viện nghiên cứu KHKT Bảo hộ lao động, vấn đề an toàn, vệ sinh và sức khỏe lao động trong đánh bắt thủy sản có thể được coi là vấn đề mới chưa từng được đề cập ở Việt Nam.

Kết quả điều tra từ năm 1980-1989 cho biết có hơn 5.800 vụ tai nạn tàu cá, trung bình mỗi năm có 600 vụ xảy ra. Trong đó, năm 2012, bình quân mỗi tuần có khoảng 6-8 vụ tàu cá gọi cấp cứu vì xảy ra các tai nạn như: cháy nổ, gãy chân vịt, tàu tự chìm do gỗ mục, chết máy…